Candlestick patronen

Candlestick patronen zijn formaties van een of meer candlesticks die een handelaar informatie kunnen geven over de mogelijke verdere ontwikkeling van de koers. Ze worden gebruikt binnen de technische analyse. In dit artikel lees je eerst wat een candlestick is en hoe je hem afleest, en daarna hoe je de bekendste candlestick patronen herkent.

Wat is een candlestick?

Een candlestick laat in één rechthoekig blokje zien hoe de koers binnen een bepaalde periode heeft bewogen. Elke candlestick staat voor één periode, die kan variëren van een paar seconden tot een maand; op vrijwel elk platform stel je die periode zelf in. Welke periode het meest bruikbaar is, hangt af van wat voor handelaar je bent. Veel handelaren bekijken grafieken op TradingView.

De naam komt van de vorm: een blokje met boven en onder een streepje lijkt op een kaars met een lontje. Daarom heten candlesticks in het Nederlands ook wel kandelaars. Een candlestick grafiek geeft meer informatie dan een lijngrafiek, omdat je per periode de opening, de slotkoers, de hoogste en de laagste koers ziet. Zo geven candlesticks de price action overzichtelijk weer.

Body en lonten (wicks)

• De body is het dikke deel van de candle. De body laat de openings- en slotkoers zien en daarmee de richting van de koers in die periode.
• De lonten of wicks zijn de verticale streepjes boven en onder de body. Ze geven de hoogste en laagste koers van de periode aan. Niet elke candle heeft lonten: zonder lonten is de koers binnen de openings- en slotkoers gebleven.

Kleuren

Aan de kleur zie je of de koers is gestegen of gedaald. Meestal is een stijgende candlestick groen en een dalende rood. Je kunt de kleuren bij je broker of op je platform vaak zelf instellen: wil je paars voor stijgend en geel voor dalend, dan kan dat ook.

Openings- en slotkoers aflezen

• Stijgende candle: de onderkant van de body is de openingskoers, de bovenkant de slotkoers. De koers is na de opening gestegen, dus de slotkoers ligt hoger.
• Dalende candle: de bovenkant van de body is de openingskoers, de onderkant de slotkoers. De koers is na de opening gedaald, dus de slotkoers ligt lager.

Wat zeggen de lonten?

Korte lonten betekenen dat de handel zich in die periode beperkte tot rond de openings- en slotkoers. Lange lonten laten zien dat de koers binnen de periode een veel groter bereik had. Een lange lont boven en een korte lont onder de body betekent dat kopers de koers eerst flink omhoog duwden, maar dat verkopers later de overhand kregen en de prijs weer daalde. Bij een korte lont boven en een lange lont onder is het andersom: eerst domineerden de verkopers, uiteindelijk kregen de kopers de overhand.

Bull en bear

Bij candlesticks hoor je vaak de termen bullish en bearish. Een bull market (stier) is een markt waarin de koersen vooral stijgen; een bear market (beer) is een markt waarin de koersen vooral dalen. Een ezelsbruggetje: een stier stoot met zijn horens omhoog, een beer slaat met zijn poten naar beneden. Op Wall Street staat niet voor niets een stier als standbeeld.

Hoe betrouwbaar zijn candlestick patronen?

Bepaalde combinaties van candlesticks kunnen een aanwijzing geven dat de markt gaat stijgen of dalen. Technische analisten gebruiken candlestick patronen om hun kansen te vergroten, maar net als bij alle andere patronen binnen de technische analyse geeft een patroon geen zekerheid. Niemand kan de markt voorspellen. Er zijn wel statistieken bijgehouden over hoe vaak bepaalde patronen werden gevolgd door een bepaalde beweging.

Zie candlestick patronen daarom als hulpmiddel. Een patroon alleen is onvoldoende bevestiging om een positie in te nemen; handelaren kijken ook naar de plek in de grafiek (bijvoorbeeld bij een top, bodem, steun of weerstand) en naar andere signalen. Grote body's wijzen op veel kracht in de markt: grote groene body's op veel koopkracht, grote rode body's op veel verkoopdruk.

Lees ook: head and shoulders.

Populairste candlestick patronen

Een candlestick patroon kan twee soorten aanwijzingen geven:

• Omkering van de trend: de huidige trend stopt en maakt plaats voor een trend in de tegenovergestelde richting.
• Voortzetting van de trend: de huidige trend zet zich voort.

Soms geeft één candlestick al een aanwijzing, andere patronen bestaan uit twee of drie candlesticks.

Northern en Southern Doji

Bij een Doji is de openingskoers gelijk (of vrijwel gelijk) aan de slotkoers. Je herkent een Doji aan het ontbreken van een body. Een Doji duidt op onzekerheid: kopers en verkopers houden elkaar in evenwicht.

Voorbeeld: een koers opent op 60, stijgt naar 65, daalt daarna naar 55 en sluit weer op 60. Er ontstaan lonten, maar geen body.

Een Doji kan wijzen op een trendomkeer, maar is alleen niet genoeg; handelaren wachten op verdere bevestiging. Een Doji in een stijgende trend heet een Northern Doji, een Doji in een dalende trend een Southern Doji.

Gravestone en Dragonfly Doji

Deze twee Doji's lijken op elkaar: beide hebben een lange lont aan één kant.

• Gravestone Doji: lange lont naar boven. Na de opening steeg de koers flink, maar verkopers duwden hem terug naar het openingsniveau. Een Gravestone Doji komt meestal voor bij een top en kan wijzen op het einde van een stijgende trend. De meeste handelaren wachten op verdere bevestiging.
• Dragonfly Doji: de omgekeerde vorm, met een lange lont naar beneden. Verkopers duwden de koers eerst omlaag, kopers brachten hem terug naar het openingsniveau. Dit patroon kan duiden op het einde van een dalende trend.

Spinning top

Een spinning top (ook wel tol) heeft een kleine body en lange lonten aan beide kanten. Openings- en slotkoers liggen dicht bij elkaar, terwijl kopers en verkopers de koers tussentijds flink op en neer duwden. De koers kiest geen duidelijke richting. Na een sterke stijging of daling kan een spinning top op een trendomkeer wijzen, maar ook op een zijwaartse beweging. Na een opwaartse trend kijken handelaren bijvoorbeeld of de volgende candle rood is als bevestiging.

Hammer en Hanging Man

Een candle met een kleine body en een lange lont aan de onderkant (minstens twee keer zo lang als de body) heet een Hammer als hij aan het einde van een dalende trend verschijnt. Na de opening zorgden verkopers voor een forse daling, daarna dreven kopers de koers weer op, waardoor de slotkoers dicht bij de openingskoers ligt. Een Hammer kan wijzen op het einde van de dalende trend.

Dezelfde candle aan het einde van een stijgende trend heet een Hanging Man en kan wijzen op een komende daling. Ook hier wachten handelaren op verdere bevestiging.

Inverted Hammer en Shooting Star

Deze twee zien er hetzelfde uit: een kleine body onderaan en een lange lont naar boven (minstens twee keer zo lang als de body). De plek bepaalt de naam.

• Inverted Hammer: na een dalende trend; kan wijzen op het einde van die daling. Een groene candle erna wordt gezien als bevestiging.
• Shooting Star: na een stijgende trend; kan wijzen op het einde van die stijging. Een rode candle erna wordt gezien als bevestiging.

Beide laten zien dat kopers de koers omhoog probeerden te duwen, maar dat dit niet is vastgehouden: de slotkoers ligt dicht bij de openingskoers.

Bullish en Bearish Engulfing

Dit patroon bestaat uit twee candlesticks.

• Bullish Engulfing: een dalende (rode) candle wordt gevolgd door een stijgende (groene) candle die opent op of onder de slotkoers van de eerste en sluit boven de openingskoers van de eerste. De tweede body "omsluit" de eerste. Hoe groter de tweede body in verhouding tot de eerste, hoe sterker het signaal. Het patroon kan wijzen op een stijging.
• Bearish Engulfing: het omgekeerde. Een stijgende (groene) candle wordt gevolgd door een dalende (rode) candle die opent op of boven de slotkoers van de eerste en lager sluit dan de opening van de eerste. Het patroon kan wijzen op een daling.

Bullish en Bearish Harami

Een Harami lijkt op een engulfing patroon, maar dan omgekeerd in grootte: de tweede candle valt binnen de body van de eerste.

• Bullish Harami: een grote dalende candle, gevolgd door een kleinere stijgende candle. Het momentum van de daling neemt af; het patroon kan wijzen op een bodem.
• Bearish Harami: een grote stijgende candle, gevolgd door een kleinere dalende candle. Het patroon komt voor bij een top en kan wijzen op een omkering naar beneden.

Morning Star en Evening Star

Dit patroon bestaat uit drie candlesticks.

• Morning Star: eerst een dalende candle, dan een kleine candle (de "ster") die lager opent dan de slotkoers van de eerste, waardoor een gat (gap) ontstaat, en tot slot een stijgende candle die minstens tot halverwege de body van de eerste candle komt. Het patroon kan wijzen op een overgang van een dalende naar een stijgende trend.
• Evening Star: het omgekeerde: een stijgende candle, een kleine candle met een gap, en een grote dalende candle. Het patroon kan wijzen op een overgang van een stijgende naar een dalende trend.

Dark Cloud Cover en Piercing Line

Beide patronen bestaan uit twee candlesticks.

• Dark Cloud Cover: na een stijgende candle opent de tweede candle hoger, maar sluit onder het midden van de body van de eerste. Dit kan wijzen op een daling.
• Piercing Line: het omgekeerde: na een dalende candle opent de tweede lager, maar sluit boven het midden van de body van de eerste. Dit kan wijzen op een stijging.

Tot slot

Candlestick patronen helpen je om koersgrafieken te lezen en zijn een onderdeel van technische analyse, maar ze voorspellen de toekomst niet. Gebruik ze in combinatie met andere analyses, zoals technische indicatoren en steun- en weerstandsniveaus. Wil je meer weten over handelen op korte termijn? Lees dan wat traden is of hoe je stap voor stap kunt leren traden.

Dit artikel is algemene educatie en geen persoonlijk beleggingsadvies.