Wat is een callable obligatie?
Voor een hoop particuliere beleggers kan een callable obligatie interessant zijn. Obligaties zijn voor veel beleggers met een groter vermogen interessant, wordt vaak gedacht. Dit komt normaal gesproken omdat obligaties vaak een relatief veilige investering kunnen zijn. Het geld staat in deze gevallen veilig geparkeerd, maar levert meestal niet erg veel op. Obligaties kunnen echter […]
Een callable obligatie is een obligatie die de uitgever voor de einddatum mag aflossen. Voor de belegger heeft dat gevolgen voor het rendement en het risico. In dit artikel lees je hoe een callable obligatie werkt, waarom uitgevers ze uitgeven, welke risico's erbij horen en hoe je het verwachte rendement berekent.
Wat is een callable obligatie?
Een callable obligatie is een obligatie die de uitgever voor de einddatum mag terugbetalen (aflossen), op vooraf vastgelegde data en tegen een vooraf vastgelegde prijs. Als compensatie betaalt zo'n obligatie meestal een hogere rente dan een vergelijkbare obligatie zonder dat recht.
Een gewone obligatie is een lening van een belegger aan een bedrijf of overheid: je ontvangt periodiek rente (de coupon) en op de einddatum krijg je de hoofdsom terug. Bij een callable obligatie heeft de uitgever daarnaast een recht: hij kan de lening eerder aflossen. Dat vervroegd aflossen heet "callen". De belegger heeft dat recht niet; hij kan alleen zijn obligatie op de markt van de hand doen.
In feite heeft de uitgever een calloptie op zijn eigen obligatie. De belegger heeft die optie als het ware aan hem verkocht en ontvangt daarvoor een vergoeding in de vorm van een hogere coupon.
Hoe werkt een callable obligatie?
In de voorwaarden van de obligatie staan de call-datum of -data en de call-prijs. Daalt de marktrente, dan kan de uitgever goedkoper lenen en ligt aflossen meer voor de hand.
De belangrijkste kenmerken die je in het prospectus of de voorwaarden vindt:
- Call-datum: de eerste datum waarop de uitgever mag aflossen, en eventueel de data daarna. Vaak is er een periode aan het begin waarin aflossen niet mag (call protection).
- Call-prijs: het bedrag dat de belegger krijgt bij aflossing, vaak 100% van de nominale waarde, soms iets meer.
- Aankondigingstermijn: hoe lang van tevoren de uitgever moet melden dat hij aflost.
Fictief voorbeeld. Uitgever Z geeft een obligatie uit met een looptijd van tien jaar en een coupon van 5%. Na vijf jaar mag Z de obligatie aflossen tegen 100%. Is de marktrente na vijf jaar gedaald naar 3%, dan kan Z nieuw geld lenen tegen ongeveer 3% en de dure lening van 5% aflossen. Stijgt de rente juist, dan laat Z de obligatie meestal gewoon doorlopen.
Waarom geven bedrijven en overheden callable obligaties uit?
De call-optie geeft de uitgever flexibiliteit, vooral als de rente daalt. Daar betaalt hij voor met een hogere coupon.
Voor de uitgever heeft een callable obligatie meerdere voordelen. Hij kan herfinancieren als de rente daalt, en hij kan schuld afbouwen als hij geld over heeft, bijvoorbeeld na de verkoop van een bedrijfsonderdeel. Ook kan hij zijn financiering aanpassen als zijn plannen veranderen.
Callable obligaties komen veel voor bij bedrijfsobligaties, en bij bepaalde typen achtergestelde obligaties van banken en verzekeraars. Bij staatsobligaties van de grote Europese landen is een call-recht minder gebruikelijk.
Per partij bekeken:
- Voor de uitgever: meer flexibiliteit bij rentedalingen en veranderende plannen.
- Voor de belegger: een hogere coupon als vergoeding, maar onzekerheid over de looptijd en een beperkte koersstijging.
Risico's voor de belegger
Het belangrijkste risico is herbeleggingsrisico: je krijgt je geld terug juist wanneer de rente laag is. Daarnaast is de koersstijging van een callable obligatie beperkt.
Herbeleggingsrisico
Een uitgever lost meestal af als dat voor hem gunstig is, dus als de rente is gedaald. Op dat moment krijg je je geld terug en kun je het alleen tegen de lagere rente opnieuw beleggen. Het hogere rendement dat je verwachtte, valt dan weg.
Beperkte koersstijging
Bij een gewone obligatie stijgt de koers als de rente daalt. Bij een callable obligatie blijft die stijging beperkt, omdat beleggers weten dat de uitgever kan aflossen tegen de call-prijs. Niemand betaalt veel meer dan de call-prijs voor een obligatie die binnenkort tegen die prijs kan worden afgelost. Dat effect wordt ook wel een prijsplafond genoemd.
Onzekere looptijd en kredietrisico
Je weet niet zeker hoe lang je de rente ontvangt. Daarnaast blijft het gewone risico van obligaties bestaan: als de uitgever in financiële problemen komt, kan hij de rente of de hoofdsom niet betalen. De AFM geeft op haar pagina over beleggen algemene informatie over de risico's van beleggen, waaronder obligaties.
Yield to call en yield to maturity
De yield to call is het rendement als de obligatie op de eerste call-datum wordt afgelost; de yield to maturity is het rendement als de obligatie tot de einddatum doorloopt. Bij een callable obligatie is het verstandig om beide te kennen.
Lees meer over de yield to maturity in ons artikel over de yield to maturity (YTM).
Fictief voorbeeld. Een obligatie met een coupon van 5%, nog zes jaar looptijd en een eerste call-datum over twee jaar tegen 100%, noteert op 104%.
- Yield to maturity: je ontvangt zes jaar 5 per 100 nominaal en verliest 4 punten koers verdeeld over zes jaar. Het rendement komt grofweg uit op ruim 4,2% per jaar.
- Yield to call: wordt de obligatie over twee jaar afgelost, dan verlies je die 4 punten koers in twee jaar. Het rendement komt dan grofweg uit op ongeveer 2,9% per jaar.
De bedragen zijn benaderingen ter illustratie. Noteert een callable obligatie boven de call-prijs, dan is de yield to call vaak het voorzichtigere cijfer. Beleggers kijken daarom vaak naar de laagste van de mogelijke rendementen, de yield to worst.
Callable, perpetual en gewone obligaties vergeleken
Een perpetual heeft geen einddatum en is vaak callable; een gewone obligatie wordt op de einddatum afgelost; een callable obligatie heeft een einddatum maar kan eerder worden afgelost.
| Gewone obligatie | Callable obligatie | Perpetual | |
|---|---|---|---|
| Einddatum | Ja | Ja | Nee |
| Vervroegd aflossen door uitgever | Nee | Ja, op call-data | Meestal ja, op call-data |
| Coupon ten opzichte van vergelijkbare obligatie | Basis | Meestal hoger | Meestal hoger |
| Belangrijkste extra risico | Rente- en kredietrisico | Herbeleggingsrisico, beperkte koersstijging | Onzekere looptijd, vaak achtergesteld |
Een andere variant is de zero-coupon obligatie, die geen periodieke rente betaalt. Een algemene beschrijving van callable obligaties vind je ook op Wikipedia.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er met de koers als een obligatie wordt gecalld?
Na de aankondiging beweegt de koers naar de call-prijs, omdat beleggers weten dat ze dat bedrag op de aflosdatum ontvangen. Op die datum krijg je de call-prijs en de lopende rente uitbetaald.
Hoe zie je of een obligatie callable is?
Dat staat in het prospectus of de voorwaarden van de obligatie, met de call-data en de call-prijs. Ook informatiepagina's van beurzen en brokers vermelden dit vaak.
Kan de belegger zelf vervroegd aflossen?
Bij een callable obligatie niet. Een obligatie waarbij de belegger dat recht heeft, heet een puttable obligatie.
Dit artikel is algemene educatie en geen persoonlijk beleggingsadvies.
Educatief, geen beleggingsadvies. Beleggen kent risico's; je kunt geld verliezen. Hebben personeelsleden of Beleggingsinstituut een positie in een besproken aandeel, dan staat dat bij dat aandeel vermeld.