Wat is de Sharpe ratio?
Wat is de Sharpe verhouding? De Sharpe ratio is ontwikkeld door Nobelprijswinnaar William F. Sharpe en wordt gebruikt om beleggers inzicht te geven in het rendement van een investering ten opzichten van het risico. De ratio is het gemiddeld verdiend rendement boven het risicovrije tarief per eenheid van volatiliteit of totaal risico. Sharpe ratio formule […]
De Sharpe ratio is een maatstaf voor voor risico gecorrigeerd rendement: hij laat zien hoeveel extra rendement een belegging opleverde voor het risico dat ervoor werd gelopen. In dit artikel lees je de formule, een rekenvoorbeeld, hoe je de uitkomst interpreteert, hoe de ratio zich verhoudt tot de Sortino en Calmar ratio en wat de beperkingen zijn.
In het kort
- De Sharpe ratio deelt het extra rendement boven de risicovrije rente door de standaarddeviatie van het rendement.
- Een hogere Sharpe ratio betekent meer rendement per eenheid risico.
- Vergelijk alleen beleggingen over dezelfde periode en met een vergelijkbare risicovrije rente.
- De ratio is gebaseerd op het verleden en zegt niets zeker over de toekomst.
Wat is de Sharpe ratio?
De Sharpe ratio meet hoeveel extra rendement een belegging oplevert per eenheid risico. Hoe hoger de ratio, hoe meer rendement er tegenover het genomen risico stond.
De ratio is ontwikkeld door econoom William F. Sharpe, die hem in 1966 introduceerde en later verder uitwerkte (bron: William F. Sharpe, "The Sharpe Ratio", Stanford). Je ziet de term soms ook verkeerd gespeld als sharp ratio, maar het gaat om dezelfde maatstaf, vernoemd naar Sharpe.
Het idee erachter is eenvoudig. Twee fondsen kunnen allebei 10% rendement hebben gehaald, maar het ene fonds schommelde daarbij veel heftiger dan het andere. De Sharpe ratio corrigeert het rendement voor die beweeglijkheid. Zo kun je beleggingen met een verschillend risicoprofiel eerlijker met elkaar vergelijken. Beleggers gebruiken de ratio vooral om fondsen, strategieën of portefeuilles naast elkaar te zetten.
De formule van de Sharpe ratio
De Sharpe ratio is het rendement van de portefeuille min de risicovrije rente, gedeeld door de standaarddeviatie van het rendement.
Sharpe ratio = (Rp − Rf) ÷ σp
- Rp: het rendement van de portefeuille of belegging over een periode.
- Rf: de risicovrije rente over dezelfde periode, bijvoorbeeld de rente op kortlopende staatsleningen.
- σp (sigma): de standaarddeviatie van het rendement, een maat voor de beweeglijkheid of volatiliteit.
Het deel boven de streep heet het overrendement of de risicopremie: wat de belegging opleverde bovenop een vrijwel risicoloos alternatief. Het deel onder de streep is het risico. Wil je meer weten over beweeglijkheid als risicomaat, lees dan ons artikel over de betekenis van volatiliteit.
Gebruik voor alle drie de onderdelen dezelfde periode en dezelfde frequentie. Reken je met maandrendementen, dan breng je die eerst op jaarbasis voordat je ratio's met jaarcijfers vergelijkt. Doe je dat niet, dan zijn de uitkomsten niet vergelijkbaar.
Rekenvoorbeeld
Met 8% rendement, 2% risicovrije rente en 12% volatiliteit is de Sharpe ratio (8 − 2) ÷ 12 = 0,5.
Fictief voorbeeld. De cijfers zijn verzonnen en dienen alleen ter uitleg.
| Portefeuille A | Portefeuille B | |
|---|---|---|
| Rendement per jaar | 8% | 11% |
| Risicovrije rente | 2% | 2% |
| Standaarddeviatie | 12% | 24% |
| Berekening | (8 − 2) ÷ 12 | (11 − 2) ÷ 24 |
| Sharpe ratio | 0,50 | 0,375 |
Portefeuille B haalde een hoger rendement, maar schommelde twee keer zo sterk. Per eenheid risico leverde portefeuille A dus meer op. Dat betekent niet dat A in de toekomst weer beter zal presteren: het is een terugblik op een bepaalde periode.
Wanneer is een Sharpe ratio hoog of laag?
Of een Sharpe ratio hoog of laag is, zie je alleen in vergelijking met dezelfde periode en een vergelijkbare benchmark. Een losse uitkomst zegt weinig.
In de praktijk worden vaak vuistregels genoemd. Investopedia noemt een Sharpe ratio onder 1,0 suboptimaal, tussen 1,0 en 2,0 acceptabel tot goed, boven 2,0 zeer goed en vanaf 3,0 uitstekend (bron: Investopedia, "What Is a Good Sharpe Ratio?", geraadpleegd 21-10-2026). Dit zijn conventies, geen vaste normen. In een periode waarin de hele markt sterk stijgt, hebben veel beleggingen een hoge ratio; in een slechte periode hebben ze allemaal een lage.
Daarom is het zinvoller om de Sharpe ratio van een fonds te vergelijken met die van een passende benchmark of met vergelijkbare fondsen over precies dezelfde periode. Een negatieve Sharpe ratio betekent dat het rendement lager was dan de risicovrije rente. Een maatstaf die specifiek kijkt naar het rendement ten opzichte van een benchmark is alpha.
Sharpe, Sortino en Calmar ratio vergeleken
De Sortino ratio kijkt alleen naar neerwaartse beweeglijkheid, de Calmar ratio naar de grootste daling (max drawdown). De Sharpe ratio telt stijgingen en dalingen even zwaar mee als risico.
| Ratio | Teller | Noemer (risico) | Wanneer handig? |
|---|---|---|---|
| Sharpe ratio | Rendement min risicovrije rente | Standaarddeviatie van alle rendementen | Algemene vergelijking van beleggingen |
| Sortino ratio | Rendement min risicovrije rente of minimumrendement | Standaarddeviatie van alleen de negatieve rendementen | Als je vooral wilt weten hoe groot het neerwaartse risico was |
| Calmar ratio | Gemiddeld jaarrendement | Grootste daling van piek tot dal (max drawdown) | Bij strategieën waar grote dalingen het belangrijkste risico zijn |
Geen van deze ratio's is de enige juiste. Ze belichten elk een ander aspect van risico. Beleggers die strategieën vergelijken, kijken daarom vaak naar meerdere ratio's tegelijk.
Beperkingen van de Sharpe ratio
De Sharpe ratio gaat uit van normaal verdeelde rendementen en historische data. Bij scheve verdelingen of weinig data kan hij misleiden.
- Verleden is geen toekomst: de ratio is berekend op historische cijfers. Resultaten uit het verleden bieden geen zekerheid voor de toekomst.
- Standaarddeviatie behandelt winst en verlies gelijk: een grote uitschieter naar boven verlaagt de ratio net zo goed als een grote daling.
- Scheve verdelingen: strategieën die lang kleine winsten maken en af en toe een groot verlies, zoals het schrijven van opties, kunnen lange tijd een hoge Sharpe ratio laten zien totdat dat ene grote verlies komt.
- Keuze van periode en rente: een andere periode of een andere risicovrije rente geeft een andere uitkomst.
- Spreiding wordt niet zichtbaar: de ratio zegt niets over hoe een belegging samenwerkt met de rest van je portefeuille. Lees daarover meer in waarom gespreid beleggen.
Veelgestelde vragen
Welke risicovrije rente gebruik je?
Meestal de rente op kortlopend staatspapier in dezelfde valuta als de belegging, over dezelfde periode. Belangrijk is vooral dat je bij een vergelijking overal dezelfde rente gebruikt.
Kun je de Sharpe ratio van een fonds opzoeken?
Fondsaanbieders en fondsdatabases tonen vaak een Sharpe ratio over bijvoorbeeld drie of vijf jaar. Let op welke periode en welke risicovrije rente zijn gebruikt.
Is een hogere Sharpe ratio altijd beter?
Bij een vergelijking over dezelfde periode wijst een hogere ratio op meer rendement per eenheid risico. Het blijft een terugblik, en de ratio laat bijvoorbeeld zeldzame grote verliezen niet altijd goed zien.
Dit artikel is algemene educatie en geen persoonlijk beleggingsadvies.
Educatief, geen beleggingsadvies. Beleggen kent risico's; je kunt geld verliezen. Hebben personeelsleden of Beleggingsinstituut een positie in een besproken aandeel, dan staat dat bij dat aandeel vermeld.