Duurzaamheid was tien jaar geleden nog een geitenwollensokken onderwerp, inmiddels is het voor bedrijven én werknemers cruciaal om er aandacht aan te besteden. Velen hebben een algemeen idee van wat het inhoudt, maar wat is de ware betekenis? Duurzaamheid is een breed begrip, maar kort gezegd betekent het dat in een duurzame wereld mens (people), milieu (planet) en economie (profit) in balans zijn, zodat we de aarde niet uitputten.

De Wereldcommissie voor Milieu en Ontwikkeling definieert duurzaamheid als “ontwikkeling die voldoet aan de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen”. Kortom: de aarde zo gebruiken dat toekomstige generaties er ook van kunnen genieten. Met duurzaamheid kan de aarde ook op lange termijn het totaal van onze consumptie dragen.

Wat zijn de 3 P’s?

People, Planet, Profit (ook bekend als de 3 P’s) is gemaakt door John Elkington, een consultant voor duurzame ontwikkeling. Deze moeten in balans zijn om duurzaamheid te bereiken. Voor de Wereldtop over duurzame ontwikkeling in Johannesburg (2002) werd de P voor winst gewijzigd in ‘Prosperity’ (welvaart), om niet alleen met economische winst, maar ook met sociale winstrekening te houden.

Wat gebeurt er als de 3 P’s niet in harmonie zijn?

Als de 3 P’s niet in harmonie zijn, lijden de elementen. Als winst bijvoorbeeld een te grote prioriteit is, zullen mens en milieu daaronder lijden. Denk bijvoorbeeld aan kledingwinkels. Deze winkels verkopen vaak erg goedkope kleding, maar dat betekent helaas ook dat de mensen die ze maken onder erbarmelijke omstandigheden werken en weinig loon krijgen. De mensen en de winst zijn dan niet in evenwicht.

Ecologische voetafdruk

Door naar de ecologische voetafdruk te kijken, kun je bepalen hoeveel ruimte er per persoon nodig is om alles te produceren wat die persoon gebruikt. In het westen gebruiken we meer ruimte per persoon dan de aarde per persoon te bieden heeft. Dit betekent dat één aarde niet genoeg zou zijn. Een Nederlander zou bijvoorbeeld bijna 4 aardbollen nodig hebben met zijn manier van leven. 

Duurzaamheid en bedrijven 

De grootste bedrijven van Nederland zijn verantwoordelijk voor 71% van de CO2-uitstoot. Er ligt bij bedrijven dus een grote verantwoordelijkheid om te verduurzamen. Dit noemen we ook wel duurzaam ondernemen of Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO).

De mogelijkheden voor duurzaamheid bij bedrijven zijn onder andere bijvoorbeeld:

  • Groene energie opwekken en gebruiken
  • CO2-uitstoot minimaliseren
  • CO2-uitstoot compenseren
  • Restproducten hergebruiken
  • Duurzame producten of diensten ontwikkelen
  • Bewustwording creëren bij klanten en relaties

Duurzaamheid

Duurzaamheid moedigt bedrijven aan om beslissingen te nemen in termen van milieu-, sociale en menselijke impact voor de lange termijn, in plaats van op kortetermijnwinsten, zoals het winstverslag voor het volgende kwartaal. Het beïnvloedt hen om meer factoren in overweging te nemen dan alleen de directe winst of het verlies. Bedrijven hebben steeds vaker duurzaamheidsdoelstellingen opgesteld, zoals toezegging om tegen een bepaald jaar zero-waste verpakkingen te gebruiken of om de totale uitstoot met een bepaald percentage te verminderen.

Deze bedrijven kunnen in hun duurzame behoeften voorzien door de uitstoot te verminderen, hun energieverbruik te verlagen, producten in te kopen bij fairtrade-organisaties en ervoor te zorgen dat hun fysieke afval op de juiste manier wordt afgevoerd met een zo klein mogelijke ecologische voetafdruk. De drang naar duurzaamheid is duidelijk in gebieden zoals energieopwekking, waar de nadruk lag op het vinden van nieuwe afzettingen om de opname van bestaande reserves te overtreffen. Sommige elektriciteitsbedrijven maken nu bijvoorbeeld publiekelijk doelen voor energieopwekking uit duurzame bronnen zoals wind, waterkracht en zon.

Duurzaamheid kwam naar voren als een onderdeel van bedrijfsethiek als reactie op de waargenomen publieke onvrede over de schade op lange termijn die wordt veroorzaakt door een focus op kortetermijnwinsten. De overgang naar duurzame productie is echter vaak een complex proces voor bedrijven. Door beslissingen te baseren op langere tijdlijnen, zijn sommige van de hogere investeringen vooraf in efficiëntie en hernieuwbare bronnen gemakkelijker te rechtvaardigen. Beleggers hebben hun rendementsverwachtingen moeten bijstellen omdat een bedrijf dat zich inzet voor de duurzame ontwikkeling van hulpbronnen op korte termijn mogelijk bescheidener winstresultaten kan behalen.

Veel bedrijven zijn bekritiseerd omdat ze gebruik maken van kostenbesparende maatregelen, zoals offshoring van productie, om zo goedkopere arbeidskrachten te verkrijgen. Deze praktijk, hoewel gunstig voor het nettoresultaat, gaat vaak ten koste van de veiligheid en beveiliging van de werknemers.

Het verkrijgen van goedkope offshore-arbeid vond plaats in de kledingindustrie na de instorting van de Savar-fabriek in Bangladesh in 2013, waar meer dan 1.100 mensen omkwamen. Als gevolg hiervan hebben veel van de bedrijven die het meest gevoelig zijn voor terugslag van consumenten, meestal detailhandelaren en restaurants, duurzaamheidsplannen aangekondigd om de koolstofvoetafdruk, verpakkingsafval en dierenleed te verminderen.

Een fabriek die zijn afval bijvoorbeeld in een nabijgelegen watermassa laat stromen om de kortetermijnkosten van een goede verwijdering te vermijden, kan op de lange termijn dure en aanzienlijke milieuschade veroorzaken.

Wat betekend duurzaamheid

Duurzaam beleggen 

Duurzaam beleggen, ook wel maatschappelijk verantwoord beleggen of ethisch beleggen genoemd. Dit is een investeringsvorm waarbij de geldverstrekker de gevolgen voor mens en milieu meeweegt. Een duurzame belegger verschaft een onderneming kapitaal in de verwachting deze som geld te vergroten. Tegelijkertijd voelt hij zich tevens verantwoordelijk voor de gevolgen van de bedrijfsvoering. Bij zijn investeringskeuze zal hij zich daarom niet alleen laten leiden door het mogelijk risico en rendement, maar hij zal ook kijken naar de effecten op maatschappij en leefomgeving.

Waarom duurzaam beleggen? Duurzaam beleggen is vanuit de charitatieve en kerkelijke instellingen ontstaan. Dit gebeurde rond de jaren 80 van de 20e eeuw.  Vanaf circa 2000 hebben ook institutionele beleggers en beleggingsfondsen er belangstelling voor gekregen. Er zijn verschillende fondsen en Nederlandse banken die op dit moment duurzame beleggingen aanbieden. Een gedeelte van de Nederlandse beleggers hebben een deel van hun vermogen volgens duurzaamheidscriteria belegd. In Nederland zij banken zoals Bunq, Triodos Bank en ASN Bank die enkel en alleen investeren in duurzame activiteiten en ondernemingen. Het ESG kenmerk kan door beleggers gebruikt worden om duurzame beleggingen te vinden.